Dijkgeheimen oost

(57,0 km)

Dijken vol verhalen
Dijkmagazijnen. Ze horen bij het rivierenlandschap, als een kast in een woonhuis of kantoor. Maar wat weten we eigenlijk van die vaak stille gebouwtjes langs de Gelderse rivieren? Er gaat een wereld van verhalen achter schuil. In deze twee fietsroutes door het Land van Maas en Waal onthullen we veel dijkgeheimen... Het rivierenlandschap waar je zo doorheen fietst ziet er sereen uit, maar is een en al oerkracht. Hele dorpen zijn door het rivierwater weggevaagd. Tegelijk is de Gelderse rivierklei goud voor de natuur. Er kleven ook andere verhalen aan rivieren. Huisje in de uiterwaarden kopen? De adel koos liever voor een kasteel: hoog en droog boven de rivier…

Gelderland is de mooiste water…

Lees verder

Dijken vol verhalen
Dijkmagazijnen. Ze horen bij het rivierenlandschap, als een kast in een woonhuis of kantoor. Maar wat weten we eigenlijk van die vaak stille gebouwtjes langs de Gelderse rivieren? Er gaat een wereld van verhalen achter schuil. In deze twee fietsroutes door het Land van Maas en Waal onthullen we veel dijkgeheimen... Het rivierenlandschap waar je zo doorheen fietst ziet er sereen uit, maar is een en al oerkracht. Hele dorpen zijn door het rivierwater weggevaagd. Tegelijk is de Gelderse rivierklei goud voor de natuur. Er kleven ook andere verhalen aan rivieren. Huisje in de uiterwaarden kopen? De adel koos liever voor een kasteel: hoog en droog boven de rivier…

Gelderland is de mooiste waterkant van Nederland, met zijn vele grote rivieren. Met prachtige stadjes aan het water, kastelen en boerderijen. En met dijken, gemalen en sluizen die zorgen voor veilig leven aan de rivier. Op deze fietstochten hebben we de mooiste weggetjes voor je uitgezocht! 

Tip voor onderweg: Maak een tussenstop bij het Van 't Lindenhout Museum. Hier beleef je150 jaar historie van de Weesinrichting Neerbosch tot Kinderdorp Neerbosch. De museumcollectie vertelt het verhaal van het grote wezendorp, waar zowel jongens en meisjes uit het hele land woonden, speelden, huilden en lachten. 

Dijkmagazijn Niftrik, Ravensteinseweg 521, Niftrik (nabij knooppunt 80)
Wat zag je vroeger, als je hier door het sleutelgat of door de vensters kijken kon? Binnen waren spullen opgeslagen, die van pas kwamen bij het onderhoud van de dijken. Of als een dijk dreigde door te breken. Schoppen, kruiwagens, emmers, dijklampen, planken, spijkers, kettingen, zakken om met zand te vullen, en nog veel meer.

Zorgvuldig geordend en op lijsten genoteerd. Als de kerkklokken luidden, was er nood aan de man. Dan moest iedereen in de omgeving snel naar het magazijn komen, en materieel ophalen. De dijkmagazijnen zijn eigendom van Polderdistricten of Waterschappen. Omdat ze allemaal dezelfde functie hebben was de vormgeving en indeling gestandaardiseerd: twee verdiepingen met elk een eigen ingang. En openingen in de muren, waar de wind doorheen kon waaien. Anders konden de opgeslagen spullen gaan schimmelen.

Gemaal Citters II, Maasbandijk 2, Niftrik (Tussen 80 en 81)
Al in 1321 dwong Graaf Reinoud I van Gelre dorpen van het Land van Maas en Waal tot samenwerking. Er werden dijken aangelegd en grote weteringen gegraven. Gemaal Citters II, aan de rand van de Balgoyse Wetering, zorgt samen met Gemaal Citters I dat de gemeente Wijchen en het omliggende gebied niet onder water lopen bij hevige regenval. Of door kwelwater*, als het water van de Maas stijgt.De naam Citters is de naam van Jonkheer Schelto van Citters, Commissaris van de Koningin in Gelderland (1909 tot 1925). Hij zette na het hoogwater van 1910 vaart achter de droogmakingvan het land. Je zietbuiten de oorspronkelijkepannevispomp, die pompte per minuut wel 80 kubieke meter water weg.

*Kwelwater: water dat onder de dijk door terug de polder in loopt.

Stuw en Brug / John Thomsonbrug, Nederasselt-Grave (nabij knooppunt 82)
1929 was een bijzonder jaar. Over de Maas kwamen een stuw én een brug, die de waterstand reguleerden. Negen bogen had het pronkjuweel, de brug was meteen de langste van Nederland. Brabant én Gelderland hadden vanaf nu een vaste oeververbinding. Al eeuwenlang kon je op deze plek de Maas lopend oversteken. Bij de bouw van de brug kwam dat lage waterpeil heel handig uit. De kleuren van de brug veranderen als je over de brug rijdt. Rood en wit zijn de kleuren van de Brabantse vlag, groen verwijst naar Gelderland. tip: even over de brug rijden en dan weer terug.

Dijkmagazijn Nederasselt, Maasdijk, Nederasselt (tussen knooppunt 82 en 83)
‘D’n diek is deurgebroken’. Op 2 januari 1926 was er een ramp over de landstreek gevaren… ‘Zoo groot, dat de omvang er van nog nauwelijks wordt beseft…’, aldus de Nieuwe Rotterdammer Courant van toen. Na een eerste dijkdoorbraak, op oudejaarsdag 1925, was er opnieuw paniek. Het gehele land van Maas en Waal, met honderden woningen en boerderijen, was overstroomd. In de Maasdijk van Overasselt zat een gat van 100 meter. De alleroudste generaties herinneren zich nog levendig hoe ze zich het vege lijf moesten redden.

Maasmolen, Molenweg 1, Overasselt (nabij knooppunt 83)
Waarom slingeren dijken zo? En waarom staat de huidige Maasmolen (uit 1781) aan het water, maar zijn voorganger niet? De oude molen was door een dijkdoorbraak verwoest. Het onstuimige water spoelde vlak achter de dijk een heleboel zand weg. Daardoor ontstond een wiel, of een kolk. Dat water ziet er vandaag de dag heel kalm en idyllisch uit, je ziet er mensen vissen en koeien drinken er uit. De nieuwe dijk werd om de ontstane kolk heen gelegd, vandaar dat de weg zo slingert.

Hatertse vennen, Overasselt
Een bosrijk gebied vol vennen, waar het heerlijk wandelen en fietsen is. Recent is er fiks gekapt, om ruimte te geven aan de heide, die het gebied moet ‘vernatten’. Zo wordt voorkomen dat de vennen dichtgroeien en de bijzondere fauna en flora verdwijnen. In dit gebied heersten - na de Romeinen - Frankische koningen. Archeologen hebben bij onderzoeken sporen gevonden van deze vroeg middeleeuwse – Merovingische – beschaving. In Museum Kasteel Wijchen kun je vondsten zien uit Merovingische grafvelden, zoals wapens en kleurrijke glazen sieraden.

Museum Kasteel Wijchen, Kasteellaan 9, Wijchen (nabij knooppunt 64)
Het 1000 jaar oude kasteel in het centrum is van oorsprong een versterkte woontoren van de Heren van Wijchen. Neem eens een kijkje in het museum, er zijn ook wisselende exposities. Binnen de kasteelmuren liepen vroeger paarden, koeien en kippen rond, die vlees en eieren leverden. Van planten uit de kruidentuin werden medicijnen gemaakt. Intrigerend is het verhaal over ‘rituele‘ planten. Die zouden zijn bedoeld voor de bestrijding van het kwaad…

Dijkmagazijn Beuningen, Dijk 41, Beuningen (tussen knooppunt 46 en 99)
Dijkmagazijn Beuningen, uit 1900, is vandaag de dag een bezoekerscentrum. Hier kunnen jong en oud ontdekken hoe dynamisch het rivierlandschap is. Dat de rivier sterk is en meedogenloos en dat je de dijken moet onderhouden. Wie dus zegt: wat is het een sereen landschap aan de rivier, die ziet maar een stukje van de werkelijkheid.

Muskusratten zijn bijvoorbeeld mooie diertjes, maar heel gevaarlijk. Ze graven gangen en holen in de dijk. Als het rivierwater stijgt, dan kan zo’n hol de betrouwbaarheid van de dijk ondermijnen. Wanneer de dijk het begeeft dan stroomt het water razendsnel de lager gelegen polder in. Daarom heeft het bestrijden van muskusratten een hoge prioriteit bij de Waterschappen.

Slot Doddendael, Binnenweg 2, Ewijk (tussen knooppunt 99 en 82)
Ooit van lisdodden gehoord? Het zijn bloemen en ze bloeien rijkelijk in de drassige grond tussen rivier en slot. Vandaar de naam Doddendael. Het slot is meer dan 600 jaar oud. Er kleeft geheimzinnigheid aan Doddendael. Halverwege de zeventiende eeuw was het verboden om katholiek te zijn en naar de kerk te gaan. De eigenaars van het kasteel zorgden voor een schuilkerk, in de kelder. Daar gingen gelovigen in het geniep naar toe. Je ziet nog het wijwaterbakje en de sterrenhemel.

Dijkmagazijn Ewijk, Dijk 7, Ewijk (Even voorbij 82 richting 83)
Hier staat geen gereedschap meer om dijken te repareren. Dat vind je nu in moderne loodsen, centraal in het rivierengebied. Vandaaruit pleegt men onderhoud aan dijken, sluizen, stuwen en gemalen. In dit dijkmagazijn ruikt het naar kunstenaarsmaterialen. Hier huist het Paulusgilde, een vereniging van kunstenaars uit Winssen. Dit is het zomeratelier, ook wel bekend als De Noodschuur. Loop gerust even binnen als er exposities zijn, de deur staat open! Dat kon je van de dijkmagazijnen oude stijl bepaald niet zeggen.

Lees minder

Dit ga je zien

Startpunt: Van Balverenlaan 1 B
6615 AH Leur
66 80 81 82 83
Maasmolen 500x250 2.jpg

Maasmolen

Molenweg 1
6612 AE NEDERASSELT
43 42
88315802-5f71-4083-bbf2-96fd97b7a98a.jpg

Kaas- en Zuivelboerderij de Diervoort

Staddijk 17 0
6603 LM WIJCHEN
41 40 76 75 79 88
4edc2215-258e-4fd9-a6ff-9047ecaa9ba4.jpg

Museum Kasteel Wijchen

Kasteellaan 9
6602 DA WIJCHEN
64 63 55 56 57 50 46
070c60f5-64ff-4794-8c9a-36ef9e08b23d.jpg

Van 't Lindenhoutmuseum

Scherpenkampweg 58
6545 AL NIJMEGEN
65 99
Slot Doddendael

Slot Doddendael

Binnenweg 2
6644 KD EWIJK
82 96 95 58 59 60 61 67
a5659437-8c40-4530-b6b1-4014d7556f90.jpg

B&B De Bongerd

Ruffelsdijk 4
6615 AM LEUR
Eindpunt: Van Balverenlaan 1 B
6615 AH Leur
66
80
81
82
83
43
42
41
40
76
75
79
88
64
63
55
56
57
50
46
65
99
82
96
95
58
59
60
61
67

Kenmerken

Tocht/Route

  • Toelichting startpunt: Aanbevolen startpunt is knooppunt 67.
  • Route kenmerken: Fietsknooppuntenroute

Neem alvast een kijkje

Downloads

Reviews