Dijkgeheimen west

(50,0 km)

Dijkmagazijnen. Ze horen bij het rivierenlandschap, als een kast in een woonhuis of kantoor... Maar wat weten we eigenlijk van die vaak stille gebouwtjes langs de Gelderse rivieren?

1. Eeuwenoude boerderijen, een kerkje, restaurant De Leurse Hof en Bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden.
Welkom in De Heerlijkheid Leur! De naam Heerlijkheid lijkt al iets te zeggen over de sfeer. Maar het woord Heerlijkheid komt van het woord Heer. Het waren de Heren van Leur die hier al in de middeleeuwen hun kasteel hadden, plus het land eromheen. De Heren waren machtig. Ze hadden recht op economisch gewin. Zoals het marktrecht, het recht op malen en het poten van gewassen.

Boeren waren van hen afhankelijk. …

Lees verder

Dijkmagazijnen. Ze horen bij het rivierenlandschap, als een kast in een woonhuis of kantoor... Maar wat weten we eigenlijk van die vaak stille gebouwtjes langs de Gelderse rivieren?

1. Eeuwenoude boerderijen, een kerkje, restaurant De Leurse Hof en Bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden.
Welkom in De Heerlijkheid Leur! De naam Heerlijkheid lijkt al iets te zeggen over de sfeer. Maar het woord Heerlijkheid komt van het woord Heer. Het waren de Heren van Leur die hier al in de middeleeuwen hun kasteel hadden, plus het land eromheen. De Heren waren machtig. Ze hadden recht op economisch gewin. Zoals het marktrecht, het recht op malen en het poten van gewassen.

Boeren waren van hen afhankelijk. In het Bezoekerscentrum Land van de Heerlijkheden – in een prachtige oude schuur – vind je de heerlijkste producten uit de regio. Om ter plekke op te eten, of om te kopen voor thuis of onderweg. Er is volop informatie over de natuur en de streek.

2. Kasteel Hernen, Dorpsstraat 40, Hernen (Nabij knooppunt 68)
Een stoer middeleeuws kasteel, onbeschadigd door oorlogsgeweld of natuurrampen: dat is kasteel Hernen. Aan de achterkant van het kasteel zie je een tuin en een vijver. Wie vroeger dacht dat hij in de vijver wel even illegaal een visje kon hengelen, die kwam bedrogen uit. De Heren van Hernen gooiden je in de koude vochtige kasteelkerkers, of het kostte je je vingers... Als je het kasteel van binnen wil bekijken, dan moet je deelnemen aan speciale groepsrondleidingen. Op de binnenplaats rondkijken kan tijdens openingstijden.

3. Ruine van Kasteel Batenburg, Molendijk, Batenburg (Nabij knoopunt 73)
Batenburg dankt zijn naam aan Bato, de stamvader van de Bataven. Die hadden op deze plek een versterking gesticht. In 1328 bouwde de familie Van Bronckhorst hier een kasteel. Je ziet nog de romantische ruïne. Het kasteel lag hoog, dan kon je de vijand over de rivier zien aankomen.Het achterland was te zompig voor een aanval. En als je hoog woonde, hield je het ook droog bij overstromingen.

4. Stoomgemaal De Tuut, De Tuut 1, Appeltern (nabij knooppunt 55)
Hoeveel mensen en dieren werden de afgelopen eeuwen verzwolgen in het watergeweld? Al in 1321 dwong Graaf Reinoud I van Gelre dorpen tot samenwerking. Er werden dijken aangelegd en grote weteringen gegraven. Toch bleven er overstromingen plaatsvinden.

Stoomgemaal De Tuut (1918) was een krachtig nieuw wapen in de strijd tegen het water. Met stoomkracht aangedreven pompen dwongen het water terug richting de Maas. De Tuut is in 1968 vervangen door een dieselgemaal. Gelukkig kun je De Tuut af en toe nog in bedrijf zien. Met wolken van stoom, gefluit, en machines die iedereen fascineren.

5. Dijkmagazijn Maasbommel, Bovendijk 4, Maasbommel (tussen knooppunt 28 en 49)
De naam zegt het al. Het is een magazijn – een opslagplaats. Niemand mocht er zomaar in. Want hier stond alles klaar voor het geval een dijk het dreigde te begeven. Of onderhoud aan de dijk moest worden gepleegd. Schoppen, kruiwagens, emmers, dijklantaarns,
waskaarsen, zakken om te vullen met zand, en nog veel meer. Zorgvuldig geordend en op lijsten genoteerd. Als de kerkklokken luidden, moest iedereen komen en mee aanpakken! Dijkmagazijnen waren vooral in de negentiende eeuw in gebruik, toen materieel nog niet via vrachtwagens kon worden aangevoerd.

6. Heemtuin en theekoepeltje, Hoek Waalbandijk/Veerstraat, Druten (net voorbij knooppunt 13)
Vroeger was hier geen dijk, maar drassig land. Vanuit het kasteel van de familie Van Deelen liep een paadje richting de rivier. Op het eind stond een koepeltje. Daar kwam men theedrinken en genieten van het uitzicht op de rivier. Het koepeltje raakte in verval, het terrein werd een stortplaats. Totdat men 30 jaar geleden besloot hier een prachtige heemtuin aan te leggen. Loop gerust binnen en geniet van hoogstamboomgaarden, moerasgebiedjes, kruiden- en bloemperken. Het karakteristieke koepeltje werd gerestaureerd.
Op een zomerse zondagmiddag kun je hier theedrinken.

7. Dijkmagazijn Deest, Waalbandijk, Deest (tussen knooppunt 13 en 15)
De dijkmagazijnen zijn veelal eigendom van Waterschap Rivierenland. Daar hebben 700 mensen de zorg voor het beheer van de dijken en het oppervlaktewater. De meest voorkomende klussen aan de dijk? Onderhoud van de hectometerpaaltjes. Onmisbaar voor de bepaling van de locatie van zwakke plekken. En ook het onderhoud van de graszode is belangrijk, door maaien of door schapen op het gras te laten grazen. Zo krijg je een stevige, gesloten graszode. De wortels van het gras en kruiden zorgen voor een stevige bekleding van de dijk.

8. Steenfabriek Vogelensangh, Munnikhofsestraat 33, Deest (tussen knooppunt 15 en 84)
Tot aan de 60er jaren van de vorige eeuw had bijna ieder dorp aan de Waal of Maas een steenfabriek. De grondstof voor de bakstenen was rivierklei. Steenfabriek Vogelensangh (uit 1919) kun je op afspraak bekijken. Het ‘steenovenvolk’ leefde vaak op en rond de fabrieken. Moeder en kinderen werkten mee om aan voldoende inkomsten te komen. De kinderen liepen met hun kleine voeten makkelijk langs de rijen stenen en keerden stenen die lagen te drogen om.

9. Dijkmagazijn Winssen, Dijk 27, Winssen (tussen knooppunt 83 en 82)
De dijkmagazijnen hebben hun functie als opslagruimte verloren. Materieel voor het onderhoud van de dijken wordt snel aangevoerd vanuit moderne loodsen, centraal in het land. De oude gebouwtjes hebben echter wel waarde als cultuurhistorisch erfgoed. Wie goed kijkt ziet dat er varianten zijn in de bouwstijl. Hoe luxer hoe meer status de eigenaar heeft… lijkt dit te zeggen. Dijkmagazijn Winssen (gebouwd tussen 1900 en 1910) is nu het domein van de Gemeenschap Beeldende Kunstenaars uit Gelderland (GBK). Iedere zondag van 13.00-17.00 uur staan de deuren open voor het publiek. Maandelijks zijn er andere exposities, de entree is gratis.

Lees minder

Dit ga je zien

Startpunt : Van Balverenlaan 1 B
6615 AH Leur
67 68
d1e90eda-e717-40a7-8770-21cae8fd7772.jpg

Kasteel Hernen

Dorpsstraat 40
6616 AH HERNEN
69 73 56 55 89 35 34 28 49 48 47 88 87 59 13 23 27 15 84 83 86 88 89 90 72 71 68
Eindpunt: Van Balverenlaan 1 B
6615 AH Leur
67
68
69
73
56
55
89
35
34
28
49
48
47
88
87
59
13
23
27
15
84
83
86
88
89
90
72
71
68

Neem alvast een kijkje